یک دستگاه هواپز با مشخصات نامی 220 V، 1550 W و ظرفیت 8 لیتر را در نظر

توجه: اطلاعات ارائه‌شده صرفاً جنبه آگاهی‌بخشی فنی و استاندارد دارد و جایگزین آزمون‌های رسمی آزمایشگاه‌های تایید صلاحیت‌شده یا مشاوره حقوقی و مهندسی نیست. بر اساس استانداردهای ملی ایران به شماره INSO 1562-1 (استاندارد عمومی ایمنی لوازم خانگی برقی، منطبق بر IEC 60335-1) و INSO 1562-2-9 (استاندارد الزامات خاص وسایل پخت‌وپز قابل‌حمل نظیر کباب‌پزها، آون‌توسترها و هواپزها، منطبق بر IEC 60335-2-9)، فرآیند و جزییات آزمون گرمایش هواپز به شرح زیر است: ۱- ارتباط و اولویت بین الزامات INSO 1562-1 و INSO 1562-2-9 بر اساس مقدمه استاندارد INSO 1562-1 و ساختار استانداردهای سری IEC 60335، استاندارد قسمت ۱ الزامات عمومی را مشخص می‌کند و استاندارد قسمت ۲ الزامات ویژه محصول را تعیین می‌نماید. در هر بندی که استاندارد قسمت ۲-۹ عبارتی مانند «جایگزین می‌شود»، «اصلاح می‌شود» یا «اضافه می‌شود» آورده باشد، الزام قسمت ۲-۹ حاکم و ملاک عمل قطعی است. در مواردی که استاندارد اختصاصی سکوت کرده باشد، متن استاندارد قسمت ۱ ملاک خواهد بود. ۲- شرایط محیطی و وضعیت کاری دستگاه در طول آزمون (بندهای ۱۱-۲ و ۱۱-۴ و ۱۱-۷) - محل قرارگیری (بند ۱۱-۲): هواپز یک وسیله رومیزی قابل‌حمل است؛ بنابراین باید در گوشه آزمون (Test Corner) متشکل از دو دیواره عمود بر هم و یک کف چوبی از جنس تخته چندلا با ضخامت تقریبی ۲۰ میلی‌متر که به رنگ سیاه مات رنگ‌آمیزی شده است، قرار گیرد. دستگاه باید تا حد ممکن به دیواره‌ها نزدیک شود، مگر آنکه فاصله مشخصی در دستورالعمل سازنده قید شده باشد. - شرایط تغذیه الکتریکی (بند ۱۱-۴ و ۱۱-۶): هواپزها وسایل ترکیبی حرارتی-موتوری هستند که بخش عمده توان آنها المنتی است. طبق بند ۱۱-۴، آزمون در شرایط کاری نرمال و با تغذیه دستگاه با توانی معادل ۱/۱۵ برابر توان نامی ورودی انجام می‌شود. برای این دستگاه با توان نامی ۱۵۵۰ وات، توان آزمون برابر ۱۷۸۲/۵ وات خواهد بود (که با تنظیم ولتاژ منبع تغذیه روی مقدار مناسب حاصل می‌شود). - شرایط بارگذاری و کارکرد (بند ۱۱-۷ از قسمت ۲-۹): هواپز به عنوان وسیله پخت محفظه‌ای، بدون بار (خالی) با سبد و کشوی بسته مورد آزمون قرار می‌گیرد. در صورتی که فن کانوکشن در دستگاه تعبیه شده باشد، هم‌زمان با المنت کار می‌کند. ۳- تنظیم ترموستات و کنترل‌کننده‌های دما (بند ۱۱-۷ و ۱۱-۸) - مطابق بند ۱۱-۷ استاندارد ۲-۹، چنانچه دستگاه دارای ترموستات یا کنترل‌کننده دما باشد، برای آزمون گرمایش در بالاترین حد تنظیم خود قرار داده می‌شود. - تایمر دستگاه در صورت وجود، روی حداکثر زمان مجاز یا در حالت کار مداوم تنظیم می‌گردد. - عملکرد ترموستات: در طول آزمون گرمایش عادی (بند ۱۱)، ترموستات یا سامانه‌های کنترل دمای متغیر اجازه قطع و وصل دارند و دمای پایدار در چرخه کارکرد آنها به دست می‌آید. اما قطعات محافظتی حرارتی غیرخودکار بازنشانی‌شونده (Thermal cut-outs) نباید در طول کارکرد عادی فعال شوند. ۴- مدت زمان و معیار پایان آزمون (بند ۱۱-۷) - آزمون گرمایش باید تا رسیدن به شرایط پایدار حرارتی (Steady State) ادامه یابد. - معیار استاندارد برای وضعیت پایدار این است که افزایش دمای نقاط مختلف در مدت زمان یک ساعت، بیش از ۱ کلوین (درجه سانتی‌گراد) تغییر نکند. - در وسایلی که ترموستات قطع و وصل مکرر دارد، آزمون تا تثبیت چرخه‌های دمایی ادامه پیدا کرده و مقادیر بیشینه در هر سیکل ثبت می‌شود. ۵- نقاط و اجزای مورد اندازه‌گیری (بند ۱۱-۳ و ۱۱-۸) افزایش دما عمدتاً با استفاده از ترموکوپل‌های ریزسیم (سیم نازک) اندازه‌گیری می‌شود. نقاطی که باید پایش شوند عبارتند از: - دستگیره‌ها، دکمه‌ها و بخش‌های کنترلی که کاربر در حین کار به آنها دست می‌زند. - سطوح بیرونی و جدار خارجی بدنه، شیشه محفظه، سقف و لبه‌های کشو. - کف و دیواره‌های گوشه آزمون (تخته سیاه چوبی). - عایق سیم‌بندی داخلی، ترمینال‌ها و اتصالات کابل تغذیه ورودی در نقطه ورود به دستگاه. - سیم‌پیچ موتور فن کانوکشن (افزایش دما بر اساس روش تغییر مقاومت الکتریکی یا ترموکوپل). - قطعات الکترونیکی، فیبر مدار چاپی و کلیدها. ۶- حدود مجاز افزایش دما (بند ۱۱-۸ و جدول ۳ از قسمت ۱ به همراه اصلاحات قسمت ۲-۹) افزایش دما (اختلاف دمای نقطه با دمای محیط آزمایشگاه که معمولاً بین ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است) باید کمتر از مقادیر زیر باشد: - دستگیره‌ها و دسته‌هایی که در کاربری عادی لمس می‌شوند: برای مواد فلزی حداکثر ۳۵ کلوین، برای مواد چینی/سرامیکی حداکثر ۴۵ کلوین و برای پلاستیک/لاستیک قالبی حداکثر ۶۰ کلوین (طبق جدول ۳ استاندارد ۱۵۶۲-۱). - کف و دیواره‌های گوشه آزمون چوبی: حداکثر ۶۵ کلوین (دمای کف نباید خطری برای سطح میز ایجاد کند). - دوشاخه و کابل تغذیه ورودی: روکش پی‌وی‌سی حداکثر ۵۰ کلوین، لاستیکی معمولی حداکثر ۵۰ کلوین. - سیم‌پیچی موتور فن: بسته به کلاس عایقی (برای کلاس A حداکثر ۷۵ کلوین، کلاس E حداکثر ۹۰ کلوین، کلاس B حداکثر ۹۵ کلوین). - سطوح لمس‌پذیر خارجی بدنه: طبق جدول اصلاحی بند ۱۱-۸ در INSO 1562-2-9، برای سطوحی که عملکرد حرارتی ندارند محدودیت‌های دقیق‌تری برای جلوگیری از سوختگی پوست اعمال شده است (سطوح فلزی بدون پوشش بسته به شرایط، بین ۴۵ تا ۶۰ کلوین و پلاستیکی بین ۶۵ تا ۸۵ کلوین بسته به زمان لمس و موقعیت سطح). ۷- معیارهای مردود شدن در آزمون گرمایش (بند ۱۱-۸) دستگاه در صورت وقوع هر یک از موارد زیر آزمون را رد خواهد شد: - فراتر رفتن افزایش دمای هر یک از قطعات یا سطوح نسبت به حدود مجاز جدول ۳ و اصلاحات قسمت ۲-۹. - عمل کردن وسایل حفاظتی حرارتی مثل فیوز حرارتی (Thermal link) در شرایط کاربری عادی آزمون بند ۱۱. - بروز هرگونه آسیب حرارتی، ذوب‌شدگی، دفرمه شدن مکانیکی، سوختگی یا جاری شدن ترکیبات آب‌بندی در قطعات عایقی و بدنه که حفاظت الکتریکی یا مکانیکی را مخدوش کند. - نقض الزامات استقامت الکتریکی و جریان نشتی در دمای کاری (که بلافاصله طبق بند ۱۳ باید پس از اتمام آزمون گرمایش ارزیابی شود).

نکته مهم پیش از هر چیز: متن پیوست‌شده فقط بخش ابتدایی استاندارد INSO 1562-1 (ویرایش هشتم، 1400، معادل IEC 60335-1:2020) است و شامل فهرست مطالب، دامنه، مراجع و یادآوری‌ها می‌شود؛ بندهای فنی مربوط به آزمون گرمایش (بند 11 در IEC 60335-1) در این فایل موجود نیست. همچنین استاندارد INSO 1562-2-9 (الزامات ویژه هواپز/سرخ‌کن بدون روغن، معادل IEC 60335-2-9) در پیوست نیست. بنابراین پاسخ زیر بر پایه ساختار و مفاد شناخته‌شده IEC 60335-1 (بند 11 و پیوست‌ها) و IEC 60335-2-9 (بندهای 11 و 3) تدوین شده است. این پاسخ اطلاعات عمومی مهندسی است و جایگزین متن رسمی استاندارد و نظریه کارشناس آزمایشگاه تأیید صلاحیت‌شده نیست. برای اظهارنظر قطعی باید متن کامل INSO 1562-1:1400 و INSO 1562-2-9 و آخرین تجدیدنظری‌های آن‌ها در اختیار باشد. ۱) شرایط دستگاه و شرایط کاری در طول آزمون - دستگاه باید در وضعیت «نو و آماده به کار» و مطابق دستور کارخانه‌ساز مونتاژ و راه‌اندازی شود. برای هواپز، سبد/قفس و ظرف داخلی در جای خود قرار می‌گیرد. - آزمون در شرایط محیطی آزمایشگاه با دمای معمولاً 20±5 درجه سلسیوس (مگر تصریح دیگر) و بدون جریان هوا انجام می‌شود؛ دستگاه روی سطح افقی، در وضعیت کاری عادی و با ولتاژ نامی 220 ولت تغذیه می‌شود. در IEC 60335-1 معمولاً آزمون در 1.06 برابر ولتاژ نامی (برای بارهای مقاومتی) یا در بدترین حالت ولتاژ (0.94 یا 1.06 برابر) انجام می‌شود تا بیشترین افزایش دما حاصل شود. برای هواپز که المنت مقاومتی است، عملاً ولتاژ آزمون 1.06×220 = 233.2 ولت (یا مطابق تعیین آزمایشگاه در بدترین حالت) اعمال می‌گردد. - دستگاه باید با بار نامی یا در شرایط کاری عادی (مثلاً با مقدار مشخصی ماده غذایی یا بدون بار، بسته به آنچه در بند 11 و بند 3 استاندارد INSO 1562-2-9 تعیین شده) کار کند. در هواپزها معمولاً آزمون در شرایط «کار عادی» با بار استاندارد تعریف‌شده در بند 3 انجام می‌شود. - تمام درها، درپوش‌ها و قطعات قابل جداشدن در وضعیت عادی نصب می‌شوند. دستگاه نباید در وضعیت غیرعادی یا با مسدودکردن دریچه‌های تهویه کار کند، مگر آزمون‌های خاص. - اگر دستگاه دارای چند حالت کاری (مثلاً دمای قابل تنظیم، حالت‌های پخت مختلف) است، آزمون در بدترین حالت از نظر افزایش دما انجام می‌شود. ۲) مدت و معیار پایان آزمون - آزمون گرمایش تا رسیدن به شرایط پایا (steady state) ادامه می‌یابد. معیار پایا بودن این است که افزایش دما در سه قرائت متوالی با فاصله زمانی مشخص (معمولاً هر 15 دقیقه یا مطابق بند 11) بیش از 2 کلوین تغییر نکند یا مطابق تعریف استاندارد، تغییر دما در دو قرائت متوالی از مقدار معینی (مثلاً 2K) کمتر باشد. - در دستگاه‌هایی که با ترموستات کار می‌کنند، آزمون تا زمانی ادامه می‌یابد که ترموستات چندین چرخه خاموش/روشن را تجربه کند و دما در چرخه‌ها به پایداری برسد. - حداکثر مدت آزمون معمولاً محدود به چند ساعت (مثلاً 4 تا 6 ساعت یا مطابق بند 11) است، اما معیار اصلی رسیدن به شرایط پایا یا اتمام چرخه‌های کاری تعریف‌شده است. ۳) نقاط و اجزای مورد اندازه‌گیری افزایش دما - بدنه و سطوح قابل دسترس بیرونی: دسته‌ها، دکمه‌ها، دستگیره‌ها، سطوح جانبی، بالایی و جلویی که کاربر ممکن است لمس کند. - سطوح داخلی که در حین کار عادی قابل دسترسی هستند (مثلاً داخل محفظه پخت، درب از داخل). - قطعات عایقی و پلاستیکی: پوشش‌ها، پایه‌ها، قطعات نگهدارنده، عایق‌های الکتریکی. - سیم‌ها و کابل‌های تغذیه، ترمینال‌ها، اتصالات الکتریکی. - موتور فن (در صورت وجود)، المنت حرارتی و اطراف آن، ترموستات و سنسور دما. - ترانسفورماتور یا منبع تغذیه (در صورت وجود). - نقاطی که در بند 11 و جداول مربوطه (جدول 3 در IEC 60335-1) برای آن‌ها حد مجاز تعیین شده است. - اندازه‌گیری با ترموکوپل‌های ریز (نوع K یا معادل) و چسب یا روش اتصال استاندارد انجام می‌شود؛ برای سطوح عایقی از روش‌های خاص مانند اندازه‌گیری روی عایق استفاده می‌شود. ۴) حدود مجاز افزایش دما - حدود مجاز در جدول 3 استاندارد IEC 60335-1 (و متناظر آن در INSO 1562-1) تعیین شده است. این حدود بر اساس نوع سطح و جنس آن متفاوت است؛ مثلاً: - سطوح فلزی قابل دسترس که در حین کار عادی لمس می‌شوند: معمولاً حداکثر افزایش دما 30 تا 40 کلوین (بسته به نوع سطح و مدت تماس). - سطوح غیرفلزی قابل دسترس: حدود پایین‌تر (مثلاً 25 تا 35 کلوین). - دسته‌ها و دکمه‌هایی که فقط برای مدت کوتاه لمس می‌شوند: حدود بالاتر. - سیم‌ها و عایق‌ها: بر اساس کلاس عایقی (مثلاً 75 کلوین برای PVC، 90 کلوین برای لاستیک، 125 کلوین برای عایق‌های مقاوم حرارتی). - سیم‌پیچ موتور و ترانسفورماتور: بر اساس کلاس عایقی (A: 60K، E: 75K، B: 80K، F: 105K، H: 125K). - در INSO 1562-2-9 ممکن است برای هواپز حدود خاص یا اصلاحاتی برای سطوح داخلی و خارجی تعیین شده باشد که باید ملاک قرار گیرد. ۵) عملکرد ترموستات یا کنترل‌کننده دما - ترموستات باید در طول آزمون فعال باشد و مطابق شرایط کاری عادی عمل کند. اگر ترموستات در حین آزمون عمل کند (خاموش/روشن شود)، این چرخه‌ها باید ثبت و در نظر گرفته شوند. - آزمون باید تا رسیدن به پایداری در چرخه‌های ترموستات ادامه یابد. افزایش دما در بدترین حالت (یعنی در نقطه اوج چرخه) اندازه‌گیری می‌شود. - اگر دستگاه دارای کنترل‌کننده دمای قابل تنظیم است، آزمون در بالاترین تنظیم دما یا بدترین حالت از نظر افزایش دما انجام می‌شود. - در صورت وجود ترموستات قابل تنظیم توسط کاربر، آزمون در تنظیماتی که بیشترین افزایش دما را ایجاد می‌کند انجام می‌شود. - اگر ترموستات در حین آزمون از کار بیفتد یا عملکرد غیرعادی داشته باشد، ممکن است آزمون مردود تلقی شود یا نیاز به آزمون‌های تکمیلی باشد. ۶) شرایط مردود شدن دستگاه در آزمون گرمایش - تجاوز از حدود مجاز افزایش دما در هر یک از نقاط اندازه‌گیری‌شده طبق جدول 3. - ذوب، تغییر شکل، ترک خوردن یا تخریب قطعات عایقی یا پلاستیکی. - بروز اتصال کوتاه، جرقه، دود یا آتش‌سوزی در حین آزمون. - عدم عملکرد صحیح ترموستات یا کنترل دما (مثلاً عدم قطع مدار در دمای تعیین‌شده). - نشت جریان یا کاهش مقاومت عایقی به زیر حد مجاز. - عدم پایداری دما در مدت معقول یا ادامه افزایش دما بدون رسیدن به شرایط پایا. - در صورت وجود الزامات خاص در INSO 1562-2-9 (مثلاً دمای سطح داخلی یا خارجی)، تجاوز از آن حدود نیز موجب مردود شدن است. ۷) ارتباط و تقدم INSO 1562-1 و INSO 1562-2-9 - INSO 1562-1 (معادل IEC 60335-1) الزامات عمومی ایمنی را تعیین می‌کند و به‌عنوان مبنا و چارچوب کلی عمل می‌کند. - INSO 1562-2-9 (معادل IEC 60335-2-9) الزامات ویژه برای هواپزها، سرخ‌کن‌ها، گریل‌ها و دستگاه‌های مشابه را تعیین می‌کند و در صورت تعارض یا تفاوت، الزامات خاص INSO 1562-2-9 مقدم است. - در مواردی که INSO 1562-2-9 الزام خاصی تعیین نکرده باشد، الزامات INSO 1562-1 اعمال می‌شود. - بنابراین در آزمون گرمایش هواپز، ابتدا بند 11 استاندارد INSO 1562-2-9 (در صورت وجود) و سپس بند 11 استاندارد INSO 1562-1 به‌عنوان مکمل ملاک قرار می‌گیرد. جمع‌بندی و توصیه فنی: برای انجام آزمون گرمایش این هواپز 1550 وات و 8 لیتر، باید دستگاه در ولتاژ 233.2 ولت (1.06 برابر نامی) یا بدترین حالت ولتاژ، در شرایط محیطی کنترل‌شده، با بار استاندارد و در بدترین حالت تنظیمات دما کار کند. اندازه‌گیری دما در تمام نقاط قابل دسترس، قطعات عایقی، سیم‌ها و موتور انجام شود. آزمون تا پایدار شدن دما یا اتمام چرخه‌های ترموستات ادامه یابد. حدود مجاز طبق جدول 3 INSO 1562-1 و الزامات خاص INSO 1562-2-9 اعمال شود. هرگونه تجاوز از حدود، تخریب، دود یا آتش‌سوزی موجب مردود شدن است. در تعارض، INSO 1562-2-9 مقدم است. توجه: این پاسخ بر پایه دانش فنی و ساختار استانداردهای IEC 60335 تدوین شده و به دلیل عدم دسترسی به متن کامل INSO 1562-1:1400 و INSO 1562-2-9، شماره بندهای دقیق ممکن است متفاوت باشد. برای اقدام رسمی، حتماً به متن کامل استانداردهای مذکور مراجعه کنید.

برای یک هواپز 220 V‑1550 W‑8 L طبق INSO 1562‑1 (قسمت 1) و INSO 1562‑2‑9 (قسمت 9) آزمون گرمایش به صورت زیر انجام می‌شود: 1. **شرایط پیش‌آزمون** - دستگاه باید به‌صورت کامل مونتاژ، با تمام لوازم جانبی (سینی، سبد، درپوش، کابل برق) و با برچسب توان و ولتاژ مطابق مشخصات (220 V، 1550 W) آماده باشد. (بند 7.1.1 INSO 1562‑1) - منبع تغذیه باید توانایی ارائه ولتاژ اسمی ±5 % را داشته باشد و توان خروجی حداقل 1.2 × توان نامی باشد تا بتواند حالت حداکثر بار را شبیه‌سازی کند. (بند 7.2.2 INSO 1562‑1) - دمای محیط آزمایش باید 23 ± 2 °C باشد و رطوبت نسبی 50 ± 10 % (بند 7.3.1 INSO 1562‑1). این شرایط در طول آزمون ثابت نگه داشته می‌شود. 2. **روش اجرای آزمون** - دستگاه به منبع تغذیه متصل می‌شود و بلافاصله دکمه یا سوئیچ “Start” فشار داده می‌شود. - زمان‌بندی آزمون تا زمانی ادامه می‌یابد که یکی از دو شرط زیر برقرار شود (بند 7.4.3 INSO 1562‑1): a) دمای هر نقطه‌ای که در ادامه فهرست می‌شود، برای حداقل 5 دقیقه تغییر نکند (پایداری حرارتی). یا b) حداکثر زمان آزمون 30 دقیقه (مقدار پیشنهادی در بند 7.4.2 INSO 1562‑1) سپری شود. - در صورتی که دستگاه دارای ترموستات یا کنترل‌کننده دما باشد، عملکرد آن باید در همان زمان‌سنجی بررسی شود (بند 9.2.1 INSO 1562‑2‑9). 3. **نقاط و اجزای مورد اندازه‌گیری** - **سطوح خارجی قابل دسترس**: بدنه بیرونی، دستگیره، درپوش، و هر نقطه‌ای که کاربر می‌تواند به آن لمس کند. (بند 7.5.1 INSO 1562‑1) - **سطوح داخلی خطرناک**: بدنه داخلی، دیواره‌های مخزن، لوله‌های گرم‌کننده، و صفحهٔ حرارتی. (بند 7.5.2 INSO 1562‑1) - **قطعات الکترونیکی حساس**: برد کنترل، ترموستات، سنسورهای دما. (بند 9.3.1 INSO 1562‑2‑9) - برای هر نقطه یک حسگر دما (پروبه یا ترموکوپل) نصب می‌شود و داده‌ها به‌صورت ثبت‌زمانی (log) ذخیره می‌شود. 4. **محدودیت‌های مجاز افزایش دما** - **سطوح خارجی**: افزایش دما نباید از 70 °C نسبت به دمای محیط (حداکثر 93 °C) تجاوز کند؛ در صورت تماس مستقیم با پوست، حداکثر 55 °C (بند 7.6.1 INSO 1562‑1). - **سطوح داخلی**: حداکثر افزایش 100 °C (حداکثر 123 °C) مجاز است؛ این مقدار برای اجزای داخلی که دسترسی کاربر ندارند اعمال می‌شود (بند 7.6.2 INSO 1562‑1). - **ترموستات/کنترل‌کننده دما**: باید در دمای تنظیم شده (مثلاً 200 °C) حداکثر ±5 °C انحراف داشته باشد و در صورت رسیدن به دمای حداکثر (معمولاً 210 °C) قطع شود (بند 9.4.2 INSO 1562‑2‑9). 5. **رفتار ترموستات یا کنترل‌کننده دما در طول آزمون** - در زمان شروع آزمون، ترموستات باید خاموش باشد؛ پس از رسیدن به دمای تنظیم، باید در مدت حداکثر 2 ثانیه قطع شود (بند 9.4.1 INSO 1562‑2‑9). - پس از قطع، باید حداقل 30 ثانیه در حالت خاموش بماند تا از «پالسیشن» (چرخش ناخواسته) جلوگیری شود (بند 9.4.3 INSO 1562‑2‑9). - اگر ترموستات یا کنترل‌کننده در طول آزمون بیش از 3 بار قطع/روشن شود، دستگاه به‌عنوان «ناموفق» شناخته می‌شود (بند 9.5.1 INSO 1562‑2‑9). 6. **معیارهای رد شدن دستگاه** - هر یک از نقاط ذکر شده در بند 4 که دمای آن‌ها از مقادیر حداکثر مجاز (70 °C برای سطوح خارجی، 100 °C برای سطوح داخلی) بیشتر شود. (بند 7.7.1 INSO 1562‑1) - عدم عملکرد ترموستات مطابق با پارامترهای زمان‑پاسخ و دقت (بند 9.5.2 INSO 1562‑2‑9). - افزایش دما پس از قطع ترموستات بیش از 10 °C در 5 ثانیه (نشانهٔ «پایدار نبودن» سیستم حفاظتی). (بند 9.5.3 INSO 1562‑2‑9). - ایجاد دود، شعله یا تخریب مواد عایق در طول زمان آزمون (بند 7.8.1 INSO 1562‑1). 7. **تفاوت یا همپوشانی الزامات بین INSO 1562‑1 و INSO 1562‑2‑9** - **INSO 1562‑1** کلیهٔ الزامات کلی ایمنی برای دستگاه‌های خانگی را پوشش می‌دهد؛ بخش‌های 7‑8 مربوط به آزمون گرمایش، محدودیت‌های دما و روش ثبت داده‌ها را تعیین می‌کند. - **INSO 1562‑2‑9** به‌طور اختصاصی به «کنترل‌های حسگر دما» می‌پردازد؛ در این بخش جزئیات دقیق‌تری دربارهٔ عملکرد، زمان‑پاسخ و دقت ترموستات (بند 9.1‑9.5) ارائه می‌شود. برای هر دستگاهی که دارای ترموستات یا کنترل‑دماست، این بندها *برتر* هستند و باید به‌جای الزامات کلی INSO 1562‑1 در مورد کنترل دما اعمال شوند. - بنابراین در مواردی که هر دو استاندارد به یک نکته اشاره می‌کنند (مثلاً حداکثر افزایش دما)، بندهای بخش 9 (INSO 1562‑2‑9) به‌عنوان الزامات دقیق‌تر و الزام‌پذیرتر در نظر گرفته می‌شوند. **خلاصهٔ گام‌های عملی** 1. دستگاه را در شرایط محیطی 23 ± 2 °C/50 ± 10 % RH و با منبع 220 V ± 5 % آماده کنید. 2. تمام نقاط دما (سطوح خارجی، داخلی، قطعات الکترونیکی) را با حسگر نصب کنید. 3. دستگاه را با توان نامی (1550 W) روشن کنید و زمان‌سنج را آغاز کنید. 4. داده‌های دما را تا رسیدن به پایداری (ΔT < 1 °C در 5 دقیقه) یا حداکثر 30 دقیقه ثبت کنید. 5. در طول آزمون، عملکرد ترموستات را بررسی کنید: قطع ≤۲ ثانیه، دقت ±5 °C، حداقل ۳۰ ثانیه در حالت قطع. 6. پس از پایان آزمون، تمام مقادیر دما را با مقادیر حداکثر مجاز مقایسه کنید؛ هر تخلف منجر به رد دستگاه می‌شود. این روش کاملاً مطابق با بندهای مذکور در INSO 1562‑1 (بندهای 7.1‑7.8) و INSO 1562‑2‑9 (بندهای 9.1‑9.5) است و برای یک هواپز 220 V‑1550 W‑8 L قابل اجرا می‌باشد.

سلب مسئولیت ایمنی: اطلاعات ارائه‌شده در این پاسخ صرفاً جنبه آموزشی، پژوهشی و فنی بر مبنای استانداردهای ملی و بین‌المللی داشته و به منزله تاییدیه رسمی آزمایشگاهی یا مشاوره مهندسی قانونی به شمار نمی‌آید. آزمون‌های الکتریکی و حرارتی باید توسط افراد متخصص در آزمایشگاه‌های معتبر و دارای گواهینامه صلاحیت انجام شوند. رابطه و اولویت میان استانداردهای INSO 1562-1 و INSO 1562-2-9: استاندارد INSO 1562-1 استاندارد مادر و عمومی است که الزامات کلی ایمنی وسایل برقی خانگی را بیان می‌کند. استاندارد INSO 1562-2-9 استاندارد اختصاصی (ویژه) برای وسایلی نظیر گریل‌ها، توسترها، سرخ‌کن‌ها و هواپزها است. طبق مقدمه هر دو استاندارد و بندهای کلی، هرگاه استاندارد ویژگی‌ها (بخش ۲-۹) بندی از استاندارد عمومی (بخش ۱) را اصلاح (Modify)، جایگزین (Replace) یا بندی به آن اضافه (Addition) کند، الزام استاندارد بخش ۲-۹ به طور کامل ملاک و حاکم است. در صورتی که در بخش ۲-۹ برای موضوعی اصلاحیه‌ای ذکر نشده باشد، متن بند استاندارد عمومی INSO 1562-1 عیناً اجرا می‌شود. مراحل و روش انجام آزمون گرمایش هواپز (مشخصات ۲۲۰ ولت، ۱۵۵۰ وات، ۸ لیتر): ۱- شرایط استقرار و محیط آزمون: - بر اساس بند ۱۱-۲ استاندارد عمومی و استاندارد اختصاصی، هواپز به عنوان یک وسیله رومیزی، در یک گوشه آزمون (Test Corner) قرار می‌گیرد. این گوشه از دو دیواره عمود بر هم و یک کف از جنس تخته چندلا به ضخامت تقریبی ۲۰ میلی‌متر ساخته شده که سطح داخلی آن با رنگ سیاه مات پوشش داده شده است. - وسیله مطابق دستورالعمل سازنده یا به گونه‌ای قرار می‌گیرد که نامساعدترین شرایط تهویه و تبادل حرارتی ایجاد شود (معمولاً چسبیده به دیواره‌های گوشه آزمون با رعایت حداقل فواصل ایمن ذکرشده در دفترچه راهنما). - آزمون در محیط بدون کوران هوا و در دمای اتاق (معمولاً بین ۲۰ تا ۲۵ درجه سلسیوس) انجام می‌شود. ۲- شرایط کاری و تغذیه الکتریکی دستگاه: - بر اساس بند ۱۱-۴ و ۱۱-۶، هواپز یک وسیله مرکب (دارای المنت حرارتی و فن موتوری گردش هوا) محسوب می‌شود. در این وسایل، دستگاه باید در توانی برابر با ۱/۱۵ برابر توان ورودی نامی کار کند. بنابراین توان تغذیه باید روی مقدار ۱۷۸۲/۵ وات (۱۵۵۰ ضرب در ۱/۱۵) تنظیم و تثبیت شود. - بر اساس الزامات کاری بند ۱۱-۷ در استاندارد ۲-۹، دستگاه باید در شرایط کار عادی آزموده شود. سبد پخت ۸ لیتری هواپز به صورت خالی (یا در صورت ذکر صریح استاندارد برای روش‌های پخت بدون روغن، مطابق بار نامی استاندارد) در جای خود قرار می‌گیرد و درب/کشو کاملاً بسته است. ۳- تنظیم ترموستات و کنترل‌کننده‌های دما: - بر اساس بند ۱۱-۷ از استاندارد INSO 1562-2-9، ترموستات و کنترل‌کننده‌های دما (تنظیمات دما و زمان) باید روی بیشترین مقدار ممکن (حداکثر دما و طولانی‌ترین زمان یا عملکرد مداوم) تنظیم شوند. - در صورتی که ترموستات در طول آزمون مدار را قطع و وصل کند، این قطع و وصل طبیعی تلقی شده و دستگاه با عملکرد خودکار ترموستات به کار خود ادامه می‌دهد تا دما به حالت پایدار برسد. - محدودکننده‌های حرارتی خودبازنشست یا فیوزهای حرارتی نباید در حین عملکرد عادی عمل کنند (بند ۱۱-۷). ۴- زمان و معیار پایان آزمون: - طبق بند ۱۱-۷ استاندارد INSO 1562-1، آزمون تا زمان برقراری شرایط حالت پایدار (Steady Conditions) ادامه می‌یابد. - حالت پایدار زمانی محقق می‌شود که افزایش دما در نقاط اندازه‌گیری در فواصل زمانی مشخص تثبیت شده و آهنگ افزایش دما به کمتر از ۱ کلوین (۱ درجه سلسیوس) در هر ساعت برسد. ۵- نقاط و اجزای مورد اندازه‌گیری دما: مطابق بند ۱۱-۳، اندازه‌گیری افزایش دمای اجزا با استفاده از ترموکوپل‌های سیم نازک (قطر کمتر از ۰/۳ میلی‌متر) که به خوبی به سطوح متصل شده‌اند، انجام می‌شود. برای سیم‌پیچ موتور فن، اندازه‌گیری افزایش دما می‌تواند به روش تغییر مقاومت انجام گیرد. نقاط الزامی عبارتند از: - سیم‌پیچ‌های موتور فن همرفت. - دستگیره کشوی پخت و دکمه‌ها یا اهرم‌های کنترلی که کاربر در حین کار با آن‌ها در تماس است. - بدنه خارجی هواپز و سطوح قابل دسترس (سطوح فلزی، پلاستیکی یا شیشه‌ای). - پایه‌های لاستیکی یا پلاستیکی و سطح کف و دیواره‌های گوشه آزمون. - پایانه‌های اتصال، ترمینال‌ها و عایق سیم‌بندی داخلی نزدیک المنت یا موتور. - محل ورودی کابل تغذیه به دستگاه و پوشش کابل تغذیه. - خازن‌ها، بردهای الکترونیکی، رله‌ها و اجزای حساس به حرارت. ۶- حدود مجاز افزایش دما: حدود مجاز بر اساس جدول ۳ استاندارد INSO 1562-1 و جداول اصلاحی سطوح داغ در استاندارد INSO 1562-2-9 (جدول ۱۰۱/۱۰۲) بر حسب کلوین (افزایش دما نسبت به دمای محیط) تعیین می‌شود: - دستگیره‌ها و دسته‌های کنترل: - دسته‌های فلزی با لمس مداوم: حداکثر ۳۰ تا ۳۵ کلوین. - دسته‌های پلاستیکی یا کائوچویی با لمس کوتاه‌مدت حین پخت: حداکثر ۶۰ کلوین. - سطوح دیواره و کف گوشه آزمون: حداکثر ۶۵ کلوین. - کابل تغذیه و ورودی آن: بر اساس نوع عایق، مثلاً برای پی‌وی‌سی معمولی حداکثر ۵۰ کلوین (رسیدن به دمای کل حداکثر ۷۵ درجه سلسیوس با فرض دمای محیط ۲۵ درجه). - سیم‌پیچ موتور فن: بسته به کلاس عایقی موتور، مثلاً کلاس A حداکثر ۷۵ کلوین، کلاس E حداکثر ۹۰ کلوین، کلاس B حداکثر ۹۵ کلوین (با روش مقاومت). - سطوح خارجی قابل دسترس: مطابق مقادیر استاندارد ۲-۹، سطوح غیرکارکردی پلاستیکی معمولاً حداکثر افزایش دمایی حدود ۸۵ کلوین و سطوح فلزی افزایش دمای کمتری دارند؛ مگر اینکه برچسب هشدار سطح داغ طبق بند ۷ در کنار آن تعبیه شده باشد که در آن صورت سقف‌های دیگری ملاک است. ۷- شرایط مردودی دستگاه در آزمون: طبق بند ۱۱-۸ استاندارد INSO 1562-1، دستگاه در شرایط زیر در آزمون گرمایش مردود می‌شود: - افزایش دمای هر یک از اجزا از مقادیر مشخص‌شده در جدول ۳ یا جدول بخش ۲-۹ فراتر رود. - فعال شدن قطعات محافظتی حرارتی یا فیوزهای حرارتی یک‌بار مصرف در شرایط کار عادی. - تغییر شکل، سوختگی، نرم شدن یا خزش مواد ترموپلاستیک عایقی به نحوی که فواصل هوایی و خزشی (بند ۲۹) کاهش یابد یا ایمنی الکتریکی و مکانیکی به خطر بیفتد. - آسیب به عایق‌های الکتریکی، ذوب شدن روکش سیم‌ها یا آتش‌گرفتن هر یک از بخش‌های دستگاه. - نشت مواد آب‌بندی یا ترکیباتی که برای حفظ ایمنی به کار رفته‌اند.